Tìm đâu cho thấy một lối ra?

Tạo blog này đã lâu nhưng tôi vẫn băn khoăn không biết mình nên dùng blog này vào việc post những bài blog như thế nào. Hôm nay tôi quyết định dùng nó làm trang chia sẻ những vẫn đề thời cuộc hay công việc với giọng văn tương đối nghiêm túc hơn so với trang blog lẩu thập cập tôi đặtở Yahoo 360 plus. Bài viết đầu tiên tôi dành cho blog này là cảm nghĩ của mình sau khi nhận được một email của sinh viên nhờ góp ý đề tài luận văn thạc sỹ ở trường Đại học Ngoại thương.

Giống như nhiều đề tài với những cái tên "lừng lẫy" khác tôi đã hướng dẫn trong trường, anh sinh viên này cũng đang sở hữu một đề tài với cái tên rất kêu "nâng cao hiệu quả hoạt động của nhóm cảng biển số 5 trong giai đoạn đến năm 2020". Có thể thấy, với tên đề tài như tế này, đề tài không những định nghĩa được "hiệu quả là gì", thống nhất được tiêu chí để đánh giá hiệu quá còn gây nhiều tranh cãi trong giới nghiên cứu mà còn đề xuất được một giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của nhóm cảng biển số 5 này. Đó là về mặt ý tưởng. Tuy vậy, từ ý tưởng đến thực tế thì lại là một khoảng cách rất xa.

Một thực trạng chung trong trường là, rất nhiều quyển khóa luận được sinh viên ghi chú dùng phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp, duy vật biện chứng. [Vẫn biết, tôi cần phải trích dẫn nguồn ở đây xem có bao nhiêu khóa luận viết như vậy nhưng giờ tôi đã xa trường, xa VN khá lâu rồi, không còn dịp thống kê nữa; mà cũng chẳng có một con số thống kê nào trong trường nói về điều đó cả; xin được lượng thứ]. Nhưng anh sinh viên tôi đã từng hướng dẫn làm khóa luận tốt nghiệp ở bậc cử nhân nên biết, ít nhất đã 2 lần anh ấy dùng phương pháp này trong bài nghiên cứu của mình, 1 là khi làm khóa luận tốt nghiệp; 2 là khi làm luận văn thạc sỹ. Theo suy nghĩ của tôi, nhưng phương pháp ấy là tốt nếu được vận dụng tốt nhưng vẫn chưa đủ thuyết phục rằng, những giải pháp mà tác giả đưa ra trong bài viết là thuyết phục và có thể nâng được hiệu quả hoạt động của nhóm cảng biển mà anh sinh viên đó nêu ra trong bài viết. Tệ hơn nữa, có nhiều sinh viên [cần trích dẫn số liệu nữa] khi đứng bảo vệ trước Hội đồng phản biện đề tài đã không thể trả lời được câu hỏi : "thế nào là phương pháp duy vật biện chứng?". Sinh viên trình độ đại học, sắp được cấp bằng cử nhân đến nơi rồi mà vẫn ngô nghê không hiểu được trách nhiệm của mỗi từ ngữ mình viết ra trong bài luận mà chỉ sao chép từ những bài luận khác được bán nhan nhản ở những tiệm photocopy xung quanh trường.

Cũng qua đề tài mà anh sinh viên nhờ tôi góp ý lần này, tôi hiểu rằng hoạt động nghiên cứu khoa học của trường từ lúc tôi đi đến nay không có gì cải tiến hay thay đổi. Nếu suy nghĩ rộng ra, cả thế giới ngày nay đang tranh thủ vận động theo hướng tiến bộ hơn từng giờ, từng khắc; trong bối cảnh ấy, ta đứng yên, ta không thay đổi nghĩa là ta tụt hậu. Tên đề tài dùng để giải quyết những vấn đề "đao to búa lớn", từ ngữ cũng vào loại "búa lớn đao to" nhưng nội dung thì nghèo nàn, số liệu đưa ra thiếu trích dẫn, nhận định thì mang tính chủ quan, không dựa vào kết quả nghiên cứu thực sự mặc dù các phương pháp được dùng trong nghiên cứu được kể ra cũng vào loại không xoàng.

Một điều đáng sợ là, sinh viên xác định sẵn trong đầu, đề tài làm "sơ sơ" đủ để ra trường lấy cái bằng là được rồi. Thế mà trong bài luận vẫn nghiễm nhiên có mục "tính cấp thiết của đề tài" trong đó xác định đề tài đó có cái tầm gì quan trọng ghê lắm và tính thực tiễn của đề tài cũng cao lắm. Hiểu nôm na, nếu đề tài đó làm xong thì những giải pháp nêu trong đề tài có thể đem ra áp dụng được ngay...

Buồn một nỗi, chẳng giáo viên nào dám hướng dẫn sinh viên làm khác đi vì ai cũng sợ rằng, nếu làm khác đi, sinh viên sẽ thi rớt. Rồi thì sinh viên thấy giáo viên không nói gì, cứ tiếp tục viết như những gì được giáo viên hướng dẫn. Rồi thì khóa luận của sinh viên năm nào cũng giống năm nào chong chóc, ... Tìm đâu cho thấy một lối ra?!