Tiếng Anh của tôi

Nhân chuyện đọc được một số bài báo nói về kinh nghiệm học ngoại ngữ, tôi có một vài điều ngẫm ra về chuyện học ngôn ngữ của mình sau một thời gian 2,5 năm sống và học tập tại Châu Âu trong một môi trường nói tiếng Anh gần như hoàn toàn.

Một ngày nắng đẹp, ngồi trong căn tin của trường, tôi nói chuyện với một anh bạn người Anh. Cuộc nói chuyện cởi mở xung quanh việc nói và viết tiếng Anh. Anh bạn Alexer há hốc mồm khi nghe tôi kể chuyện học tiếng Anh lấy chứng chỉ A, B, C của Việt Nam. Như để động viên tôi, anh này nói thêm rằng, mình chưa bao giờ viết một bài báo cáo hay tiểu luận nào bằng tiếng Anh cả. “Ảnh” nói sau khi đọc cuốn tiểu luận dài khoảng 30 trang của tôi rằng, tôi thấy bạn viết tiếng Anh còn hay hơn cả tôi. Hình như cảm giác này của anh giống như cảm giác của tôi sau khi đọc blog “tớ là Dâu” thì phải. Mặc cho lời nói của ảnh có thành thực hay không, mũi tôi cũng phổng lên một cách đáng nể khi một người Anh bảo rằng: tiếng Anh của tôi hay hơn của họ. Phải chi tôi nghe câu này lúc tôi còn bé thì tôi cũng cố gắng tin là tiếng Anh của mình giỏi lắm. Nhưng lớn mất rồi.

Ngày bé tôi nghĩ rằng, khi nào mình ngủ mơ cũng nói tiếng Anh trong giấc mộng, khi đó mình sẽ giỏi tiếng Anh như người Anh. Thật ra, đó là một suy nghĩ sai lầm với đầy đủ tính dễ thương của nó. Cách đây không lâu, tôi đã nhiều lần mơ bằng tiếng Anh, trong giấc mơ tôi đã tranh cãi kịch liệt điều gì đó với mấy bạn người Pakistan hay Oman (chẳng hiểu sao tôi rất hay mơ về họ, nhất là khi nào tranh cãi về đề tài diễn ra nảy lửa lúc chiều hay trước đó), lúc đó tôi đã nghĩ “I am there, now”. Nhưng thực ra không phải vậy, tiếng Anh của tôi tuy không lủng củng bằng dạo trước nhưng còn xa mới bằng được người Anh hay ít nhất là còn xa so với tiếng Việt của tôi.

Một sai lầm nữa của tôi khi nghĩ rằng, tôi sẽ không bao giờ quên tiếng Việt. Hẳn nhiều người sống ở Việt Nam và giỏi nhiều ngoại ngữ khác cũng sẽ có cùng suy nghĩ rằng, tiếng Việt không thể nào có thể quên. Họ và tôi đã lầm. Tiếng Việt hoàn toàn có thể quên. Mới có 2,5 năm không nói tiếng Việt thường xuyên, tôi đã bắt đầu viết sai chính tả nhiều và đã phải nhiều lần nhờ đến sự trợ giúp của bác “Lạc Việt”. Gọi điện thoại hay nói chuyện với gia đình thì nhiều lúc phải ngẩn ra mới nhớ được từ hay phải dùng nhiều từ khác để mô tả như “anh trai của vợ gọi là gì?”… “anh rể!” – À đúng rồi, “anh rể”. Tôi nghĩ, đó không phải là hiện tượng quên hoàn toàn mà là hiện tượng quên tạm thời khi tiếng mẹ đẻ không được sử dụng nhiều. Tuy vậy, nếu quan sát những du học sinh rời khỏi Việt Nam ngay từ lúc mới là học sinh phổ thông, việc quên tiếng Việt xảy ra rất nhiều và họ sẽ viết blog với nhiều lỗi sai văn phạm, sai chính tả thường thấy.

Hiện tại, tôi đang học tiếng Hà Lan. Cô giáo vào lớp với những bài giảng vô cùng thực tế. Cô giáo dạy tiếng Hà Lan bằng chính tiếng Hà Lan và nội dung được thiết kế không phải là những áng văn chương tuyệt tác, không phải là mô tả xem cây chà là lớn lên như thế nào, không phải là tường thuật lại một trận đánh hào hùng của hoàng đế Napoleon vĩ đại… Bài giảng là cách đi metro và những phương tiện giao thông công cộng thế nào, ở trong lớp cần biết những câu như “tôi không hiểu”, “cái này nghĩa là gì”, “làm ơn nói chậm lại”, từ nào cần biết để đi siêu thị, từ nào cần biết để hỏi đường… Tiếng Hà Lan thuộc dòng ngôn ngữ “giéc-măng” nên rất khó. Thế mà chỉ trong chưa đầy 2 tháng, từ chỗ tôi không nói một câu tiếng Hà Lan, nay tôi đã có thể hiểu được rất nhiều từ khi mua sắm, rất nhiều câu khi hỏi giờ tàu, hỏi đường xá…

Điều đáng nói là ở đây ai cũng nói được tiếng Hà Lan và tiếng Pháp như là tiếng bản địa. Nếu theo cách làm của Việt Nam thì có thể suy ra, ai cũng có thể dạy được tiếng Hà Lan và tiếng Pháp. Nhưng không, cô giáo của tôi có một kỹ năng giải thích thật kỳ diệu, cô ấy cần phải tốt nghiệp đại học về ngành linguistics mới có thể phát âm và diễn giải. Một điều thú vị là ngay cả một nước nhỏ như nước Bỉ, từng vùng khác nhau đã có phương ngữ khác nhau. Sau này chúng tôi sẽ được học một bài về dialects; cô giáo bảo, cố gắng hiểu nó nhưng đừng sử dụng nó.

Nói tản mạn vậy thôi. Tôi tự nhủ với mình, ngôn ngữ nào không dùng đến thì đều có thể quên bất kể là ngoại ngữ hay tiếng mẹ đẻ. Là một nghiên cứu sinh ngành Kinh tế ứng dụng, tôi có nghĩa vụ phải đọc báo từng ngày. Tôi chọn tờ “The Wall Street Journal” mà Nhà trường phát. Tự hứa một tuần 3 buổi sẽ dịch một bài báo sang tiếng Việt; trước là để luyện tiếng Anh, sau là để không quên tiếng Việt.

Rồi bạn sẽ thấy, ngày mai blog mình sẽ có mục “Dịch báo dùm bạn”.
Nhân chuyện đọc được một số bài báo nói về kinh nghiệm học ngoại ngữ, tôi có một vài điều ngẫm ra về chuyện học ngôn ngữ của mình sau một thời gian 2,5 năm sống và học tập tại Châu Âu trong một môi trường nói tiếng Anh gần như hoàn toàn.