Công bằng chỉ là trò chơi con trẻ

Trong các cuộc vận động tranh cử của Anh, công bằng chỉ là trò chơi con trẻ.

Những cuộc tranh luận của những kênh truyền hình hàng đầu Anh quốc đã đẩy Nick Clegg và Đảng Dân chủ của ông trước một cuộc trưng cầu dân ý. Đảng này đang theo sát Đảng Bảo thủ trong cuộc tranh đua vào ghế Quốc hội nhiệm kỳ tới. Thế nhưng, hầu hết những cử tri lại biết rất ít về Đảng Tự do Dân chủ? Đảng này đại diện cho cái gì? Đảng này nếu thành công thì sẽ dẫn dắt nước Anh trở thành một quốc gia như thế nào?

Câu trả lời được in đậm trong biểu ngữ : “Chính sách thuế công bằng, một tương lai công bằng, cơ hội chia đều, làm ăn bình đẳng”. Đảng Tự do Dân chủ, cũng giống như Đảng Lao động, đang tìm kiếm “một tương lai công bằng cho tất cả mọi người”.

Đứa cháu gái 6 tuổi của tôi chắc sẽ vui mừng lắm. Bất cứ khi nào nó không được thức khuya hay không được ăn thêm một cái kem khác hay không được làm bất cứ thứ gì theo ý thích thì nói lại nói “thật chẳng công bằng chút nào!”. Nếu Đảng Tự do Dân chủ thắng cử lần này, cháu tôi sẽ không bao giờ bị thất vọng nữa.

Không, điều đó không đúng. Đứa cháu gái tôi quá nhỏ để hiểu được thế nào là công bằng. Công bằng không có nghĩa là có được mọi thứ theo ý thích. Công bằng nghĩa là…. Ừm, mà công bằng nghĩa là gì nhỉ? Khi quý ông Clegg hay Gordon Brown hứa sẽ làm nước Anh trở nên công bằng hơn, chúng ta nên trông đợi điều gì từ hai quý ông này?

Câu trả lời là không thể khẳng định được điều gì vì khái niệm “công bằng” là một khái niệm trừu tượng. Đôi khi công bằng nghĩa là đổi xử với mọi người như nhau theo quan niệm của A-rít-xtốt (vì những lý do gì thì các bạn tự đoán). Nhưng đôi khi công bằng cũng có nghĩa là đối xử với mọi người theo những cách khác nhau để đem lại một kết quả như nhau theo quan điểm của Mác-xít.

Thuế thu nhập biểu thị sự khác biệt. Một mức thuể phẳng (flat tax) nơi mà mọi người trả một mức như nhau bất kể thu nhập của họ là bao nhiêu được gọi là công bằng theo quan điểm của A-rít-xtốt. Theo quan điểm của Mác-xít, chính sách thuế tiến bộ là ai có thu nhập cao hơn thì trả thuế nhiều hơn được gọi là công bằng. Mọi người sẽ được đối xử khác nhau sao cho mức thu nhập sau thuế của họ bằng nhau.

Đối với những vấn đề về thuế, các quý ông như Brown và Clegg là mác-xít. Hệ thống thuế công bằng mà họ đề xuất là tiến bộ.

Nhưng không phải lúc nào họ cũng theo mác-xít. Một người đàn ông đã lập gia đình có vợ ở nhà và 5 đứa con sẽ có một cuộc sống vất vả hơn một người phụ nữ không con với cùng một công việc và thu nhập như vậy. Và người phụ nữ đó sẽ có cuộc sống tốt hơn đồng nghiệp của cô ấy. Loại bỏ những chênh lệch trong thu nhập như thế là cách cấp quản lý sử dụng để điều chỉnh cân bằng việc trả lương cho nam giới cao hơn phụ nữ: “làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” như Mác đã nói.

Nhưng quý ông Clegg và Brown lại cho rằng thực tiễn đó là không công bằng. Họ cho rằng công bằng là trả như nhau cho những việc như nhau. Họ lại theo A-rít-xtốt ở nơi công sở.

(Còn tiếp)

Nguyễn Thanh Hương

Dịch từ “The world street journal’, ngày thứ 4, 28 tháng 4 năm 2010, bài “Fairness is Child’s Play in Bristish Campaign”